DANH MỤCDANH MỤC

Chi tiết tin bài

Ths Trần Văn Bản

Phó Hiệu trưởng

Ngày 25/10/2018, thay mặt Ban Chấp hành Trung ương, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Quy định số 08-QĐi/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XII về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương. Để quy định của Đảng được triển khai thực hiện nghiêm túc, mỗi đảng viên của Đảng phải thật sự thấm nhuần và nêu cao tính tự giác, nhận thức sâu sắc nội dung và ý nghĩa của Quy định. Dưới đây tôi xin trích dẫn những nội dung cơ bản của Quy định để từng đảng viên nghiên cứu và vận dụng có chất lượng, hiệu quả trong thực tiễn

1.     Khái quát chung của Quy định

Quy định gồm 4 điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa, phát triển Quy định 101 và Quy định 55; có tham chiếu các tiêu chuẩn, tiêu chí cán bộ được đề cập trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Quy định số 90-QĐ/TW, ngày 04/8/2017 của Bộ Chính trịvề tiêu chuẩn chức danh, tiêu chí đánh giá cán bộ thuộc diện Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quản lý.

Nội dung nêu gương được khái quát thành 8 điểm “xây” và 8 điểm “chống”, được phản ánh trên các mặt tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tác phong; tự phê bình và phê bình; quan hệ với nhân dân; trách nhiệm trong công tác; ý thức tổ chức kỷ luật và đoàn kết nội bộ.

Điều 1 quy định trách nhiệm nêu gương của tất cả cán bộ, đảng viên, trong đó có các đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương.

Điều 2Điều 3 xác định rõ trách nhiệm nêu gương của các đồng chí Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương.

Điều 4 quy định phân công trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân liên quan trong việc triển khai thực hiện Quy định.

2. Về những nội dung cơ bản của Quy định

Điều 1. Cán bộ, đảng viên, trước hết là Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương phải nghiêm chỉnh chấp hành Cương lĩnh, Điều lệ, nghị quyết, chỉ thị, quy định, quy chế của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước;gương mẫu thực hiện Quy định số 101-QĐ/TW, ngày 07/6/2012 của Ban Bí thư về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo, chủ chốt các cấp; Quy định số 55-QĐ/TW, ngày 19/12/2016 của Bộ Chính trị về một số việc cần làm ngay để tăng cường trách nhiệm nêu gương. Cán bộ, đảng viên giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu nêu gương.

Điều 1 của Quy định này đề cập đến đối tượng điều chỉnh là tất cả cán bộ, đảng viên nhưng tập trung vào các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương và yêu cầu cán bộ, đảng viên giữ chức vụ càng cao càng phải gương mẫu nêu gương.

Như các đồng chí đã biết, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ chốt các cấp đã được nêu tại Quy định 101 và Quy định 55. Quy định này tập trung vào đối tượng là các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương và không thay thế Quy định 101, Quy định 55.

Tuy nhiên, nếu chỉ quy định riêng cho các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương thì rất nhạy cảm, dễ bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc. Do đó, Điều 1 vẫn đề cập đến trách nhiệm nêu gương của tất cả cán bộ, đảng viên.

Điều 2 quy định 08 điểm “xây” và bố cục theo các mối quan hệ: (1) Đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân; (2) Đối với việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ; (3) Đối với bản thân.

Ở mối quan hệ thứ nhất: Đối với Đảng, Tổ quốc và nhân dân.

Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương phải gương mẫu đi đầu thực hiện:

1) Tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với nhân dân, với Đảng Cộng sản Việt Nam. Nghiên cứu, nắm vững hệ thống các nguyên tắc cơ bản và kiên quyết bảo vệ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. Có lập trường tư tưởng vững vàng, quan điểm đúng đắn, chính kiến rõ ràng trước những vấn đề mới, khó, phức tạp, nhạy cảm. Chủ động ngăn chặn, phản bác các thông tin, quan điểm xuyên tạc, sai trái, thù địch.

2) Hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, vì lợi ích của nhân dân, của quốc gia - dân tộc và mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng. Không làm bất cứ việc gì có hại cho Đảng, cho đất nước và nhân dân. Lấy ấm no, hạnh phúc và sự hài lòng của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu.

Các nội dung nêu gương này là hết sức cần thiết. Như các đồng chí đều biết, trải qua hai cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc, đã có nhiều tấm gương tiêu biểu, hy sinh, cống hiến hết mình vì Đảng, vì dân như đồng chí Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai, Phạm Ngọc Thạch...Trong giai đoạn hiện nay, nhiều đồng chí đã nêu cao tấm gương về bản lĩnh chính trị, có ý thức rèn luyện, giữ gìn phẩm chất đạo đức, lối sống, hết lòng, hết sức tận tụy với công việc, được quần chúng yêu mến, tín nhiệm.

Tuy nhiên,một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo cấp cao do thiếu tu dưỡng, rèn luyện và trước sự chống phá quyết liệt của các thế lực thù địch, tổ chức phản động đã suy thoái về tư tưởng chính trị, phai nhạt lý tưởng;"tự diễn biến”, "tự chuyển hóa”. Thậm chí có người còn phản bội lý tưởng của Đảng, đi ngược lại lợi ích của nhân dân.  

Chính vì vậy, những yêu cầu nêu gương về tư tưởng chính trị, lý tưởng cách mạngđối với Uỷ viên Bộ Chính trị, Uỷ viên Ban Bí thư, Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương cần phải được đề cao, ngang tầm với vai trò, vị trí và trách nhiệm chính trị của các đồng chí. Quy định này đòi hỏi từng đồng chí phải tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, có quan điểm đúng đắn, chính kiến rõ ràng trước những vấn đề mới, khó, phức tạp, nhạy cảm; phải có kiến thức sâu rộng, lập luận sắc bén, chủ động bảo vệ hệ tư tưởng của Đảng trước những quan điểm xuyên tạc, sai trái, thù địch đối với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.

Về trách nhiệm phục vụ nhân dân. Hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, vì lợi ích của nhân dân, của quốc gia - dân tộc và mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng là sứ mệnh và trách nhiệm chính trị to lớn trước hết là của các đồng chí lãnh đạo cấp cao. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân là đặt lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân lên trên hết, xác định vì nhân dân mà làm việc.

Trên thực tế, có nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao sẵn sàng hy sinh hạnh phúc cá nhân vì nước, vì dân mà Bác Hồ là một tấm gương sáng ngời; có nhiều tấm gương không quản khó khăn gian khổ, nhiều năm yên tâm bám trụ ở vùng sâu, vùng xa theo sự phân công của Đảng, luôn nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị được giao.

Bên cạnh đó, trong thực tế, vẫn có lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước còn có biểu hiện quan liêu, xa dân, do vậy, đã có những chủ trương, quyết sách không sát với thực tế, không đi vào cuộc sống, không phục vụ lợi ích thiết thực, thậm chí đi ngược lại với quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, gây bức xúc trong nhân dân, nhất là trong lĩnh vực quản lý kinh tế và thực hiện các dự án quy hoạch, đền bù, giải phóng mặt bằng...

Vì vậy, Trung ương yêu cầu các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương phải quán triệt sâu sắc và thực hiện tốt quan điểm:việc gì có lợi cho dân phải hết sức làm, việc gì có hại cho dân phải hết sức tránh; lấy sự hài lòng, ấm no, hạnh phúc của nhân dân làm mục tiêu phấn đấu; chủ động, hành động quyết liệt, mạnh mẽ, không đắn đo, do dự trong chỉ đạo triển khai những công việc vì lợi ích chung và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân. 

Ở mối quan hệ thứ hai: Đối với công việc, từng đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương phải:

1)Thực hành phong cách lãnh đạo khoa học, dân chủ, sâu sát thực tiễn, hiệu quả; thực sự là hạt nhân đoàn kết, quy tụ, tạo động lực và phát huy trí tuệ tập thể. Chỉ đạo quyết liệt, hiệu quả công tác cải cách hành chính, ứng dụng thành tựu khoa học, công nghệ.

2) Sẵn sàng nhận và nỗ lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ khi được phân công. Tâm huyết, tận tuỵ với công việc. Tích cực giải quyết dứt điểm các vấn đề phức tạp, bức xúc, tồn đọng kéo dài; chủ động, kịp thời xử lý có hiệu quả các tình huống khẩn cấp, đột xuất, bất ngờ trong địa phương, lĩnh vực mình phụ trách.

3) Tích cực thực hiện quy định về phân cấp, phân quyền và kiểm soát chặt chẽ quyền lực. Chủ động thực hiện chủ trương thí điểm của Trung ương; khuyến khích mô hình, cách làm mới, hiệu quả. Năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; tìm tòi, đổi mới, phát huy tiềm năng, thế mạnh của địa phương, ngành, lĩnh vực do mình phụ trách.

4) Giữ vững nguyên tắc, dân chủ, công tâm, khách quan, công khai, minh bạch trong công tác cán bộ. Chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ kế cận. Chủ động, tích cực phát hiện, thu hút, trọng dụng người có đức, có tài, khát khao cống hiến. Bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì sự nghiệp của Đảng, vì lợi ích quốc gia - dân tộc.

Các nội dung này tập trung vào trách nhiệm nêu gương vềphong cách lãnh đạo, hạt nhân đoàn kết; sựtâm huyết, tận tuỵ với công việc; việc phân cấp, phân quyền và kiểm soát quyền lực; sự năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm; công tâm, khách quan, công khai, minh bạch trong công tác cán bộ.

Về vấn đề đoàn kết nội bộ. Với vai trò là người đứng đầu các địa phương, cơ quan, đơn vị, các đồng chí lãnh đạo cấp cao phải có trách nhiệm xây dựng, củng cố sự đoàn kết thống nhất nội bộ.Mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ giữ trọng trách lãnh đạo phải gương mẫu thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Đoàn kết là then chốt của thành công”;“Các đồng chí từ Trung ương đến các chi bộ cần giữ gìn sự đoàn kết nhất trí của Đảng như giữ gìn con ngươi của mắt mình[1].

Thực tế thời gian qua cho thấy, nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao đã thể hiện được vai trò trung tâm đoàn kết, quy tụ được trí tuệ và sức mạnh tập thể trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị. Tuy nhiên, tình trạng mất đoàn kết còn diễn ra ở một số ban, bộ ngành, địa phương. Cá biệt, có cán bộ lãnh đạo cấp cao chưa tôn trọng và thực hiện đúng các nguyên tắc của Đảng, quan liêu, độc đoán, cục bộ địa phương gây mất đoàn kết nội bộ nghiêm trọng.

Vì thế, Quy định này đề cao trách nhiệm nêu gương của các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương trong việc đoàn kết, quy tụ sức mạnh, tạo động lực và phát huy trí tuệ tập thể. Để thực hiện được điều đó thì các đồng chí phải thực sự vì cái chung, gạt bỏ lợi ích cá nhân, tâm huyết, tận tụy với công việc, không ngại khó, ngại khổ, nỗ lực hoàn thành mọi công việc thuộc chức năng, quyền hạn của mình.

Về việc phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực và cải cách hành chính. Là người đứng đầu, các đồng chí lãnh đạo cấp cao phải thật sự là tấm gương về sự chủ động, tích cực chỉ đạo thực hiện việc phân cấp, phân quyền để tăng tính năng động, sáng tạo và trách nhiệm của cán bộ các cấp nhằm huy động tối đacác nguồn lực. Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền phải có cơ chế kiểm tra, giám sát để kiểm soát chặt chẽ quyền lực, để quyền lực không bị lợi dụng, lạm dụng, nhất là trong một số lĩnh vực như công tác cán bộ, phân bổ ngân sách, đầu tư mua sắm công, phê duyệt dự án, lĩnh vực đất đai...

Phân cấp, phân quyền phải gắn liền với đẩy mạnh cải cách hành chính để nâng cao hiệu quả công tác. Trước mắt, cần tập trung thực hiện có hiệu quả những nội dung có liên quan về vấn đề nàytrong Nghị quyết Trung ương 6, 7 khóa XII.

Thực tế thời gian qua, nhiều đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng đã chủ động, tích cực chỉ đạo việc phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát, mạnh dạn thực hiện một số mô hình mới ở địa phương và các chủ trương thí điểm của Trung ương. Một số nơi đã đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, điều hành và đã đạt được kết quảtích cực.

Tuy nhiên, việc phân cấp, phân quyền còn chậm, chưa quyết liệt, nhiều thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà, gây phiền hà cho doanh nghiệp và người dân. Tình trạng giấy phép con, nhũng nhiễu, tham nhũng vặt còn khá phổ biến. Trung ương yêu cầu các đồng chí lãnh đạo cấp cao phải thực sựtiên phong trong lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin để giảm thiểu tối đa sự tiếp xúc trực tiếp của doanh nghiệp, người dân với công chức, viên chức trong các cơ quan công quyền, đồng thời, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp.

Đổi mới tư duy và hành động.Trong bối cảnh tình hình trong và ngoài nước có nhiều thay đổi nhanh chóng, khó lường, nhất là cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, kinh tế tri thứcphát triển mạnh mẽ... nhưng tư duy và hành động của nhiều cán bộ, đảng viên, trong đó có cán bộ cấp cao còn chưa theo kịp sự thay đổi này. Trong khi đó, việc đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vàchỉ khi người lãnh đạo thực sự đổi mới tư duy và hành động thì mới có thể tạo được sự đột phá, bắt kịp với tình hình.

Trong chiến tranh giải phóng dân tộc và công cuộc đổi mới, hội nhập quốc tế, đã xuất hiện nhiều tấm gương điển hình cótư duy đột phá, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, hành động quyết liệt, hiệu quảnhư cácđồng chí Lê Duẩn, Trường Chinh, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Chí Thanh,Nguyễn Văn Linh, Đỗ Mười, Võ Văn Kiệt... Nhờ đó, góp phần thực hiện thắng lợi hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,thúc đẩy công cuộc đổi mới đất nước, thu được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử.

Đổi mới, sáng tạo, đột phá là việc khó, đòi hỏiphải có năng lực,bản lĩnh và quyết tâm chính trị cao của người lãnh đạo. Mặt khác,trước những khó khăn, thách thức, vấn đề nhạy cảm, phức tạp,tình huống khẩn cấp, đột xuất, bất ngờrất cần dũng khí vàcác quyết sách kịp thời, phù hợp, hiệu quảcủa người đứng đầu.

Đối với những địa phương có những vấn đề nổi cộm, bức xúc kéo dài nhưvấn đề đất đai, vấn đề cán bộ, vấn đề khiếu kiện.... thì người đứng đầu cần phải đầu tư thời gian, công sức giải quyết dứt điểm, không để gây mất ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.

Ở mối quan hệ thứ ba: Đối với bản thân, từng đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương phải:

1) Không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng. Mẫu mực về đạo đức, lối sống. Thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung thực, giản dị, thẳng thắn, chân thành.

2) Nghiêm túc thực hành tự phê bình và phê bình; thấy đúng phải cương quyết bảo vệ, thấy sai phải quyết liệt đấu tranh; không tranh công đổ lỗi. Dũng cảm nhận khuyết điểm và trách nhiệm. Chủ động xin từ chức khi thấy mình không còn đủ điều kiện, năng lực, uy tín để thực hiện nhiệm vụ.

Về tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng. Các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương đều là người đứng đầu của một địa phương, cơ quan, đơn vị, vì thế mọi hành động, cử chỉ từ nhỏ đến lớn đều có ảnh hưởng, tác động sâu rộng đến những người xung quanh và không qua được tai mắt của nhân dân. Chẳng hạn một việc rất nhỏ, cứ 10 ngày nhịn ăn một bữa, mỗi tháng nhịn 3 bữa, mỗi bữa bớt một nắm gạo cho vào hũ gạo cứu đói của Bác Hồ đã trở thành phong trào rộng khắp, góp phần cứu đói nhân dân, phục vụ cuộc kháng chiến chống Pháp đi đến thắng lợi. Hay lối sống giản dị, tiết kiệm, không đổi xe, sửa sang văn phòng khi được đề bạt hoặc nhường tiêu chuẩn nhà cho cấp dưới ở một số đồng chí lãnh đạo cấp cao đã trở thành tấm gương sáng về đạo đức cách mạng, có tác dụng giáo dục thế hệ trẻ.

Việc tự soi, tự sửa, nhất là về đạo đức, phong cách, tác phong,hành động để có được hình ảnh chuẩn mực trong mắt người dân là yêu cầu trước hết đối với người cán bộ cấp cao.

Do vậy, đòi hỏi các đồng chí phải tích cực học tập, học trong sách vở, học ngoài thực tiễn, học ở nhân dân; phải luôn có ý thức trau dồi đạo đức cách mạng, thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư. Từng đồng chí phải thật sự mẫu mực về đạo đức, lối sống, thẳng thắn, chân thành để cán bộ, đảng viên noi theo. Như Hồ Chủ tịch đã căn dặn các đồng chí cán bộ cấp cao tại phiên họp cuối năm của Hội đồng Chính phủ năm 1963: “Nếu chúng ta làm gương mẫu và biết lãnh đạo thì bất cứ công việc gì khó khăn đến đâu cũng nhất định làm được”.

Về thực hành tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình. Tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình là nguyên tắc quan trọng trong sinh hoạt Đảng. Việc phát huy dân chủ, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình bảo đảm cho Đảng phát huy sức mạnh trí tuệ của tập thể, sự đoàn kết thống nhất ý chí và hành động, nâng cao năng lực và sức chiến đấu của Đảng. Trong tự phê bình và phê bình, người lãnh đạo cấp cao phải thực sự cầu thị, thẳng thắn, biết lắng nghe ý kiến góp ý, nhất là những ý kiến trái chiều. Việc bảo vệ lẽ phải, bảo vệ người dám đấu tranh với tiêu cực đòi hỏi người cán bộ lãnh đạo phải có dũng khí, công tâm, khách quan.

Thực tế hiện nay, việc thực hành nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình ở một số nơi vẫn còn hình thức, chưa đi vào thực chất, hiệu quả chưa cao. Thậm chí, có nơi, có trường hợp cán bộ lãnh đạo cấp cao còn vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, lợi dụng tự phê bình và phê bình để bôi nhọ, hạ uy tín, gây mất đoàn kết nội bộ, làm cho địa phương, cơ quan, đơn vị không hoàn thành nhiệm vụ chính trị,như một số ban thường vụ cấp ủy trực thuộc Trung ương nhiệm kỳ 2015 - 2020 đã bị xử lý kỷ luật.

Việc sẵn sàng nhận lỗi, nhận khuyết điểm, nhận trách nhiệm và có kế hoạch sửa chữa khi xảy ra sai phạm, nhất là việc chủ động từ chức khi không còn đủ điều kiện, năng lực, uy tín là hành động dũng cảm mà không phải ai cũng có thể làm được. Vì vậy, từng đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương phải thể hiện rõ bản lĩnh, ý chí, chính kiến của mình, nêu gương về lòng tự trọng và tinh thần trách nhiệm với Đảng, với nhân dân (Như trường hợp đồng chí Nguyễn Văn Cừ, một nhà lãnh đạo trẻ xuất sắc của Đảng nêu gương sáng về tự phê bình và phê bình thông qua tác phẩm “Tự chỉ trích”).

Điều 3 quy định 08 điểm “chống”,được thể hiện theo các nội dung: (1) Trước hết phải nghiêm khắc đối với bản thân và kiên quyết chống các biểu hiện suy thoái về đạo đức; (2) Kiểm soát bản thân và kiên quyết chống các biểu hiện tiêu cực trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; (3) Kiểm soát đối với gia đình và người thân.

Về nội dung thứ nhất: Trước hết phải nghiêm khắc đối với bản thân và kiên quyết chống các biểu hiện suy thoái về đạo đức. Đó là:

1) Chủ nghĩa cá nhân, cục bộ, bản vị. Lợi dụng tập thể để né tránh trách nhiệm hoặc lấy danh nghĩa tập thể thực hiện mục đích cá nhân. Nói không nhất quán, nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít.

2) Độc đoán, chuyên quyền, quan liêu, xa dân, thờ ơ, vô cảm trước những khó khăn, bức xúc của nhân dân. Định kiến với người góp ý, phê bình. Trực tiếp, mượn danh hoặc cung cấp tài liệu cho người khác để nói, viết, đăng tin, bài sai sự thật nhằm đề cao tập thể, cá nhân mình hoặc hạ thấp uy tín của tập thể, cá nhân khác trên các phương tiện truyền thông, mạng xã hội.

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, chủ nghĩa cá nhân là chỉ chăm lo vun vén cho lợi ích riêng, đặt lợi ích của cá nhân, gia đình mình lên trên lợi ích chung. Chủ nghĩa cá nhân, chủ nghĩa cơ hội chính là nguồn gốc của những căn bệnh làm hư hỏng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Nếu không đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân thì có thể gây mất đoàn kết trong tập thể và những hậu quả khôn lường. Khi người lãnh đạo cấp cao có một chút biểu hiện cục bộ, địa phương chủ nghĩa sẽ ảnh hưởng, tác động tiêu cực đến môi trường làm việc và tập thể.Do đó, đấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân, nâng cao đạo đức cách mạng là việc làm thường xuyên, là trách nhiệm trước hết của các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước.

Thực tế cho thấy, một bộ phận cán bộ, đảng viên, trong đó cá biệt có cán bộ cấp cao còn biểu hiện cá nhân chủ nghĩa, địa phương cục bộ; nói không nhất quán, nói không đi đôi với làm, nói nhiều làm ít; nói trong hội nghị khác, nói ngoài hội nghị khác; trong công việc thì độc đoán, chuyên quyền, áp đặt ý chí cá nhân, can thiệp không đúng chức trách, thẩm quyền; không sâu sát cơ sở; chưa có sự cảm thông, chia sẻ với những khó khăn, bức xúc của nhân dân, ảnh hưởng tiêu cực tới uy tín và hình ảnh của Đảng.

Vì vậy, từng đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương phải thật sự nghiêm khắc với chính mình, nêu gương và đi đầu trong cuộc đấu tranh chống các biểu hiện chủ nghĩa cá nhân, cục bộ, bản vị và độc đoán, chuyên quyền, quan liêu, xa dân, thờ ơ, vô cảm trước những khó khăn, bức xúc của nhân dân.

Về nội dung thứ hai: Kiên quyết chống các biểu hiện tiêu cực trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành. Đó là:

1) Chủ trì tham mưu, ban hành cơ chế, chính sách trái chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng hoặc gây thiệt hại đối với lợi ích của Nhà nước, tập thể và công dân.

2) Chạy hoặc tiếp tay cho chạy chức, chạy quyền, chạy phiếu bầu, chạy phiếu tín nhiệm. Can thiệp không đúng thẩm quyền, trách nhiệm, trái quy định vào công tác cán bộ; đề bạt, bổ nhiệm, bố trí cán bộ không đủ tiêu chuẩn, điều kiện theo quy định, nhất là đối với người nhà, người thân.

3) Tham nhũng, hối lộ dưới mọi hình thức; tặng quà, nhận quà vì vụ lợi. Can thiệp không đúng thẩm quyền, trách nhiệm, trái quy định vào công tác kiểm tra, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; đối với việc đề xuất, cho chủ trương, thẩm định, phê duyệt, đấu thầu, chỉ định thầu các dự án, đề án kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh; đấu giá đất đai, tài sản nhà nước.

4) Lãng phí công quỹ, tài sản, phương tiện, nhân lực và thời gian làm việc. Tổ chức đoàn đi công tác ở trong và ngoài nước không đúng thành phần, thời gian và nội dung yêu cầu công việc. Sống, sinh hoạt, tiêu dùng, giải trí xa hoa, lãng phí.

Các nội dung này tập trung vào trách nhiệm nêu gương của các đồng chí lãnh đạo cấp cao trong việc nghiêm khắc với bản thân và kiên quyết chống các biểu hiện tiêu cực trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành, cụ thể: chống tham nhũng, lãng phí; chống lạm dụng quyền lực, lợi dụng chức vụ, quyền hạn; chống chạy chức, chạy quyền.

Về chống tham nhũng, lãng phí.Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Trách nhiệm của người lãnh đạo cấp cao là phải tích cực lãnh đạo, chỉ đạo đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp, kịp thời, khả thi, sát với thực tế để phòng, chống tham nhũng, lãng phí có hiệu quả.

Trong những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, giải pháp và hành động quyết liệttrong cuộc chiến chống tham nhũng, lãng phí và đã đạt được kết quả bước đầu quan trọng. Nhiều vụ án kinh tế nghiêm trọng, phức tạp có sự dung túng, bao che, tiếp tay hoặc thiếu trách nhiệm của người đứng đầu, trong đó có lãnh đạo cấp cao đã được đưa ra ánh sáng và xử lý nghiêm minh,không có vùng cấm, không có ngoại lệ, không có đặc quyền (xử lý kỷ luật cả Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng và nguyên Ủy viên Trung ương Đảng).

Tuy nhiên, tình trạng tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn diễn biến phức tạp, tập trung chủ yếu vào cán bộ, đảng viên có chức, có quyền. Vẫn còn tình trạng tham nhũng ở các mức độ khác nhau, ở các cấp, các ngành, các địa phương. Cá biệt, có trường hợp tham nhũng chính sách, có dấu hiệu lợi ích nhóm, để tập thể và cá nhân lợi dụng trong tham mưu, ban hành cơ chế, chính sách trái chủ trương, đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, làm ảnh hưởng đến uy tín của Đảng hoặc gây thiệt hại đối với lợi ích của Nhà nước, tập thể và nhân dân.

Vì vậy, Trung ương yêu cầu các đồng chí phải thống nhất cao về ý chí và hành động,nêu cao trách nhiệm, nghiêm khắc với bản thân, nêu gương trong lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và thực hiện việc phòng, chống tham nhũng, lãng phí có hiệu quả, tạo sức lan tỏa tại địa phương, cơ quan, đơn vị mình phụ trách và sớm khắc phục tình trạng “trên nóng, dưới lạnh”.

Về chống lạm dụng quyền lực, lợi dụng chức vụ, quyền hạn.Lợi dụng chức vụ quyền hạn là hành vi của người lãnh đạo, quản lý sử dụng chức vụ, quyền hạn của mình một cách trái phép vì mục đích vụ lợi, gây thiệt hại cho lợi ích của Nhà nước và nhân dân.

Sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Đảng và Nhà nước đã và đang tích cực xây dựng cơ chế kiểm soát quyền lực bằng các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước, bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, đề cao trách nhiệm giải trình (như Luật Phòng, chống tham nhũng; Luật Khiếu nại, tố cáo; Quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và mối quan hệ công tác của cấp ủy cấp tỉnh...; các quy định, quy chế trong công tác cán bộ[2]). Trên thực tế, các cơ quan chức năng cũng đã tích cực vào cuộc và bước đầu đạt được kết quả.

Tuy nhiên, cơ chế kiểm soát quyền lực hiệu quả chưa cao; vẫn còn tình trạng lạm quyền, lộng quyền, lợi dụng quyền lực, sử dụng quyền lực được giao để phục vụ lợi ích cá nhân hoặc dung túng, bao che, tiếp tay cho tham nhũng, tiêu cực.

Vì vậy, đòi hỏi các đồng chí Trung ương phải tích cực triển khai thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực, ngăn ngừa sự lạm quyền, vi phạm kỷ luật, kỷ cương theo tinh thần Nghị quyết đại hội XII của Đảng. Từng đồng chí phải đi đầu trong việc thiết lập và thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực, tích cực chống việc lạm dụng, lợi dụng quyền lực, nhất là trong công tác cán bộ, trong quản lý kinh tế xã hội. Như Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ: “Phải nhốt quyền lực vào trong lồng cơ chế... mọi quyền lực đều phải được kiểm soát chặt chẽ;quyền hạn phải được ràng buộc với trách nhiệm, quyền hạn đến đâu trách nhiệm đến đó, quyền hạn càng cao, trách nhiệm càng lớn; ngăn ngừa tận gốc những sai phạm, khuyết điểm một cách căn cơ, bài bản bằng các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước”[3].

Về chống chạy chức, chạy quyền.Hiện tượng chạy chức, chạy quyền chủ yếu xảy ra trong công tác cán bộ. Để chống chạy chức, chạy quyền thì phải bổ sung, hoàn thiện các thể chế, quy chế, quy trình, quy định về công tác cán bộ, bảo đảm chặt chẽ, công khai, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh.

Trong thời gian qua, Đảng ta đã ban hành nhiều nghị quyết, kết luận, quy định, quy chế về cán bộ và công tác cán bộ. Việc tổ chức thực hiện các khâu của công tác cán bộ ngày càng đi vào nền nếp, từng bước ngăn chặn tiêu cực trong công tác cán bộ. Tuy nhiên, tình trạng chạy chức, chạy quyềnvẫn còn diễn biến phức tạp, tác động tiêu cực đến chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả lãnh đạo của Đảng, hiệu lực quản lý, điều hành của Nhà nước.

Vì vậy, Quy định yêu cầu mỗi đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng cần phải gương mẫu, nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo để tìm ra các giải pháp hiệu quả trong đấu tranh, ngăn chặn mọi hành vi chạy chức, chạy quyền.

Về nội dung thứ ba: Kiểm soát quan hệ đối với gia đình và người thân.Đó là:

1) Lợi dụng doanh nghiệp hoặc để doanh nghiệp lợi dụng nhằm vụ lợi. Lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín để sử dụng, vay, mượn tiền, tài sản, phương tiện của tổ chức, cá nhân trái quy định.

2) Không để vợ (chồng), bố, mẹ, con, anh chị em ruột lợi dụng chức vụ, quyền hạn, uy tín của mình để vụ lợi. Để vợ (chồng), con đẻ, con nuôi sống xa hoa, phô trương, lãng phí hoặc sa vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật.

Các đồng chí cán bộ, lãnh đạo cấp cao là những người có vị trí, có ảnh hưởng, có vai trò và tiếng nói trong lĩnh vực mình phụ trách nên là mục tiêu của các “nhóm lợi ích” tranh thủ, lợi dụng để trục lợi; trong đó, có cả người nhà, người thân.

Thực tế thời gian qua,ở một số nơi đã xảy ra hiện tượng “nhóm lợi ích”, người nhà, người thân tranh thủ các đồng chí lãnh đạo các cấp để giành dự án, lấy đất công, cho chủ trương, phê duyệt, đấu thầu mua sắmcông nhằm trục lợi, gây thiệt hại cho nhà nước và nhân dân. Ví dụ như vụ “Vũ Nhôm”, AVG...

Vì vậy, Quy định này yêu cầu các đồng chí Trung ương phải cảnh giác trong các mối quan hệ và có thái độ phòng, chống hiệu quảnhững hành vi trên. Hơn nữa,phải kiểm soát, không để vợ chồng, con có các biểu hiện sống xa hoa, phô trương, lãng phí hoặc sa vào tệ nạn xã hội, vi phạm pháp luật.

Điều 4. Tổ chức thực hiện

Ban Chấp hành Trung ương giao nhiệm vụ cho Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, Ban Tổ chức Trung ương, Uỷ ban Kiểm tra Trung ương, các cấp uỷ, tổ chức đảng trực thuộc Trung ương lãnh đạo, chỉ đạo; theo dõi, đôn đốc, kiểm tra, giám sát, tuyên truyền việc thực hiện Quy định theo chức năng, nhiệm vụ.

Đồng thời, Trung ương yêu cầu gắn việc thực hiện Quy định này với kiểm điểm, đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên và lấy phiếu tín nhiệm theo quy định. Kịp thời xử lý nghiêm đối với những trường hợp vi phạm để làm gương cho cấp dưới.

Tóm lại, Hội nghị Trung ương 8 đã ban hành Quy định số 08về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương, với 08 nội dung phải gương mẫu đi đầu thực hiện và 08 nội dung phải kiên quyết chống. Quy định có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả phương thức lãnh đạo của Đảng, đáp ứng yêu cầu tình hình mới hiện nay. Quy định đề cao giá trị tự soi, tự sửa, tự điều chỉnh thái độ và hành vi, răn đe, cảnh tỉnh, cảnh báo, phòng ngừa nguy cơ sai phạm của từng cán bộ, đảng viên, trước hết là các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương trong công tác, sinh hoạt cá nhân và gia đình.

Thực hiện trách nhiệm nêu gương là thể hiện tính tiên phong, gương mẫu, là cam kết chính trị của các đồng chí Ủy viên Trung ương đối với chính mình và đối với toàn Đảng, toàn dân. Cần đồng thời thực hiện tốt các quy định về trách nhiệm nêu gương; đưa việc nêu gương trở thành việc làm tự giác, thường xuyên và nếp văn hóa của mỗi cán bộ, đảng viên.

 



[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011, t.14, tr.186.

[2]Xây dựng Quy định tiêu chuẩn chức danh; Quy chế đánh giá cán bộ; Quy trình công tác cán bộ; Quy định luân chuyển.

[3]Phát biểu của Đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị toàn quốc về phòng, chống tham nhũng, ngày 25/6/2018.